Bánh ngải truyền thống Mai Pha được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh trong đợt đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP năm 2021; sản phẩm do Hợp tác xã bánh truyền thống Mai Pha làm chủ thể và được cung ứng quanh năm. Việc được công nhận OCOP là điều kiện thuận lợi để sản phẩm tiếp tục nâng cao chất lượng, mở rộng quảng bá, tiêu thụ, đồng thời góp phần giới thiệu văn hóa ẩm thực truyền thống của địa phương.
Bánh ngải là nét đẹp trong văn hóa ẩm thực truyền thống của đồng bào Tày, Nùng, kết tinh từ vị dẻo thơm của nếp nương và hương lá ngải đặc trưng.
Bánh ngải, hay còn gọi là bánh ngải cứu, được chế biến từ lá ngải cứu - loại cây quen thuộc trong đời sống của đồng bào Tày, Nùng. Trong quan niệm dân gian, ngải cứu không chỉ là một loại thảo dược gần gũi mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho sức khỏe, sự bình an và những điều tốt lành. Vì vậy, bánh ngải thường được dâng lên bàn thờ tổ tiên trong dịp Tết Thanh minh và các ngày lễ quan trọng, thể hiện lòng thành kính, sự tri ân nguồn cội và ước mong về cuộc sống đủ đầy, hạnh phúc.
Trải qua nhiều thế hệ, nghề làm bánh ngải vẫn được người dân Mai Pha gìn giữ như một nét đẹp trong văn hóa ẩm thực truyền thống. Ngày nay, bánh ngải không chỉ được bán quanh năm tại các chợ địa phương mà còn trở thành món quà quê đặc sản được du khách yêu thích mỗi khi đến với Lạng Sơn.
Công thức làm bánh ngải tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và kinh nghiệm của người làm bánh.
Đằng sau những chiếc bánh giản dị là cả một quá trình chế biến công phu. Từ khâu lựa chọn lá ngải non, gạo nếp ngon đến các công đoạn ninh lá, giã bột, trộn nguyên liệu, làm nhân và nặn bánh, mỗi bước đều cần sự cẩn thận, khéo léo. Dưới đôi bàn tay của người làm nghề, từng chiếc bánh được nặn tròn đều; phần nhân thường gồm vừng, lạc giã nhuyễn, hòa quyện cùng vị ngọt dịu, tạo nên hương vị bùi thơm đặc trưng.
Khi hoàn thiện, bánh ngải có màu xanh đậm tự nhiên, bề mặt mềm mịn, dẻo thơm, vị ngọt thanh, hòa quyện cùng hương thơm riêng có của lá ngải. Chính sự mộc mạc trong nguyên liệu, tinh tế trong cách làm và gần gũi trong hương vị đã làm nên sức hấp dẫn riêng của bánh ngải Mai Pha.
Việc được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao đã tạo thêm động lực để chủ thể sản xuất quan tâm hơn đến việc chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng, cải tiến bao bì, nhãn mác, và mở rộng kênh tiêu thụ. Đây không chỉ là hướng đi nhằm nâng cao giá trị kinh tế cho sản phẩm mà còn góp phần bảo tồn nghề truyền thống, tạo sinh kế cho người dân địa phương.
Cùng với nâng cao chất lượng sản phẩm, địa phương còn chú trọng quảng bá thương hiệu bánh ngải Mai Pha thông qua các hoạt động du lịch trải nghiệm. Việc thí điểm tour tham quan làng nghề đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ các câu lạc bộ du lịch, nhiếp ảnh và cộng đồng yêu văn hóa. Tại đây, người tham gia có thể mặc trang phục dân tộc, trực tiếp trải nghiệm các công đoạn như hái lá ngải, giã bánh, nặn bánh và thưởng thức thành phẩm ngay tại làng nghề.
Khách du lịch tham gia trải nghiệm hái lá ngải. Ảnh: Vy Hiệp
Trải nghiệm làm bánh ngải. Ảnh: Phòng Quản lý Công viên địa chất Lạng Sơn
Thời gian tới, Làng nghề tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số trong giới thiệu, quảng bá và mở rộng liên kết tiêu thụ để bánh ngải Mai Pha được tiêu thụ rộng rãi hơn trên thị trường. Cùng với đó, phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm gắn với nghề làm bánh không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch của Lạng Sơn, mà còn lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống một cách sinh động, gần gũi, trở thành “cầu nối” giúp du khách hiểu hơn về đời sống, phong tục, văn hóa và con người xứ Lạng./.
Kim Ly tổng hợp
Tổ chức, cá nhân, đối tác muốn tìm hiểu về sản phầm của Làng nghề bánh truyền thống Mai Pha, có thể liên hệ qua địa chỉ:
Địa chỉ: Khối Mai Pha, phường Đông Kinh, tỉnh Lạng Sơn
Người đại diện: Bà Hoàng Thị Yên
Điện thoại: 0868.426.983
