“Thế giới đầm hồ” Na Dương - Điểm đến tiêu biểu trong Công viên địa chất Lạng Sơn
Nằm trong không gian rộng lớn của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, Điểm số 35 “Thế giới đầm hồ” Na Dương là điểm đến thuộc tuyến du lịch số 4 với chủ đề “Đường đến thủy cung”. Nơi đây nổi bật như một dấu ấn đặc sắc, hội tụ những giá trị tiêu biểu về địa chất, cảnh quan tự nhiên và tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm, giữ vai trò quan trọng trong chuỗi sản phẩm du lịch địa chất của tỉnh Lạng Sơn.
Toàn cảnh “Thế giới đầm hồ” Na Dương. Ảnh: Chu Minh.
Kho tư liệu tự nhiên quý giá về lịch sử trái đất
Bồn trũng kéo tách Na Dương là kết quả của hoạt động dịch trượt từ đứt gãy Cao Bằng - Tiên Yên, phản ánh lịch sử vận động địa chất phức tạp kéo dài từ cuối thế Eocene đến nay. Với diện tích khoảng 80 km², bể trầm tích Na Dương có cấu trúc hình elip kéo dài theo hướng Đông Bắc - Tây Nam, rộng từ 7 đến 8 km và dài khoảng 18 km, dày khoảng 570 m, gồm hệ tầng Na Dương ở phía dưới (dày khoảng 240 m) và hệ tầng Dinh Chùa ở phía trên (dày khoảng 300 m).
Toàn cảnh “Thế giới đầm hồ” Na Dương. Ảnh: sưu tầm.
Không chỉ sở hữu nguồn tài nguyên than nâu dồi dào, thuận lợi cho khai thác, “Thế giới đầm hồ” Na Dương còn lưu giữ hệ thống di sản địa chất có giá trị đặc biệt về cổ sinh địa tầng, cổ địa lý và cổ môi trường. Những dấu tích sinh động về lịch sử kiến tạo vỏ Trái Đất đã góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng có của vùng đất này, đưa “Thế giới đầm hồ” Na Dương trở thành điểm đến giàu tiềm năng, thu hút các nhà khoa học, chuyên gia và du khách trong, ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu và trải nghiệm.
Các mẫu hóa thạch cổ sinh giá trị được phát hiện tại Na Dương. Ảnh sưu tầm.
Ngày nay, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, việc nghiên cứu các hệ sinh thái cổ cho phép tái dựng điều kiện cổ địa lý và cổ khí hậu đã từng tồn tại trong quá khứ thông qua các hóa thạch động vật và thực vật. Bể trầm tích Na Dương đã phát hiện nhiều hóa thạch thuộc các nhóm động vật có xương sống, động vật không xương sống và thực vật, phát triển từ cuối Eocene và đặc biệt phong phú trong Miocene.
Các kết quả nghiên cứu về địa tầng, cổ sinh vật học và cổ sinh thái học tại mặt cắt Na Dương cho thấy mức độ đa dạng sinh học cao của hệ sinh thái cổ, với các nhóm tiêu biểu như trai (5 loài), cá nước ngọt (9 loài), rùa (5-6 loài) và cá sấu (3 đơn vị phân loại).
Không chỉ nổi bật về cổ sinh vật học, Na Dương còn gợi mở hình ảnh rừng nhiệt đới cổ đại với các dấu tích thực vật như sồi, long não, dâu tằm, đa, thị… phản ánh thảm thực vật phong phú trong điều kiện khí hậu ẩm ướt, ổn định. Qua đó, du khách có thể hiểu rõ hơn về lịch sử tự nhiên và sự hình thành môi trường sống trên Trái đất.
Đến với “Thế giới đầm hồ” Na Dương, du khách không chỉ được tham quan, chiêm ngưỡng cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, mà còn được trải nghiệm hành trình khám phá những câu chuyện địa chất kéo dài hàng triệu năm, được lưu giữ qua đất đá, hóa thạch và các lớp trầm tích. Qua đó, điểm đến góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của thiên nhiên, sự ổn định và cân bằng của hệ sinh thái, cũng như trách nhiệm gìn giữ, bảo vệ môi trường.
Với giá trị giáo dục nổi bật, “Thế giới đầm hồ” Na Dương còn là không gian học tập trải nghiệm trực quan, giúp học sinh, sinh viên và những người yêu khoa học tiếp cận kiến thức về địa chất, cổ sinh vật học một cách sinh động, gần gũi và gắn với thực tiễn thiên nhiên.
Thời gian qua, tỉnh Lạng Sơn đã và đang từng bước hoàn thiện hạ tầng phục vụ hoạt động tham quan, trải nghiệm tại “Thế giới đầm hồ” Na Dương. Các tuyến trải nghiệm, không gian trưng bày, điểm quan sát địa tầng và khu giới thiệu hóa thạch được quan tâm đầu tư theo hướng đồng bộ, hài hòa với cảnh quan tự nhiên, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển du lịch, vừa bảo đảm yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị di sản địa chất.
Học sinh tham quan, trải nghiệm tại vùng trũng Na Dương. Ảnh sưu tầm.
Có thể khẳng định, Điểm số 35 “Thế giới đầm hồ” Na Dương không chỉ là một di sản tự nhiên quý giá, mà còn là nơi giao thoa giữa quá khứ địa chất hàng triệu năm với sức sống hiện tại; giữa giá trị khoa học với tiềm năng du lịch; giữa yêu cầu bảo tồn với định hướng phát triển bền vững. Qua đó, góp phần làm nổi bật bản sắc và khẳng định thương hiệu du lịch địa chất của Lạng Sơn trong tiến trình hội nhập, phát triển./.
Lã Việt tổng hợp
