Từ một loài cây mọc tự nhiên trong rừng, Trà hoa vàng xã Lợi Bác, tỉnh Lạng Sơn đã từng bước được người dân đưa vào trồng, chăm sóc và phát triển thành cây trồng có giá trị kinh tế cao. Sau hơn mười năm gây dựng vùng nguyên liệu, tổ chức liên kết sản xuất, chế biến và xây dựng thương hiệu, Trà hoa vàng đã trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân. Mô hình phát triển Trà hoa vàng tại xã Lợi Bác không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế thiết thực mà còn thể hiện hướng đi phù hợp trong phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, gắn khai thác giá trị kinh tế với bảo tồn nguồn gen dược liệu quý của núi rừng xứ Lạng.
Trà hoa vàng (kim hoa trà) là thảo dược quý, được mệnh danh là “nữ hoàng” của các loại trà. Ảnh: Kim Ly
Trà hoa vàng là loại dược liệu quý từ thiên nhiên, được nhiều người biết đến nhờ hương thơm dịu nhẹ, vị ngọt thanh tự nhiên và giá trị chăm sóc sức khỏe. Khi thưởng thức, trà mang lại cảm giác thư thái, dễ chịu, phù hợp sử dụng trong đời sống hằng ngày. Theo kinh nghiệm dân gian và một số nghiên cứu về dược liệu, Trà hoa vàng có thể hỗ trợ thanh lọc cơ thể, tăng cường sức khỏe tổng thể, góp phần ổn định huyết áp, hỗ trợ kiểm soát đường huyết, giảm cholesterol và nâng cao sức khỏe cho người cao tuổi. Bên cạnh đó, sản phẩm còn được quan tâm nhờ tiềm năng hỗ trợ kiểm soát cân nặng, tăng sức đề kháng và phòng ngừa một số nguy cơ bệnh lý. Với những giá trị đó, trà hoa vàng không chỉ là thức uống mang hương vị đặc trưng của vùng núi xứ Lạng, mà còn là sản phẩm dược liệu có tiềm năng phát triển thành hàng hóa chất lượng cao, gắn với Chương trình OCOP và định hướng phát triển nông nghiệp bền vững của địa phương.
Trà hoa vàng khô với sắc vàng đặc trưng và hương thơm dịu nhẹ. Ảnh: Kim Ly
Hành trình đưa Trà hoa vàng trở thành cây trồng chủ lực tại xã Lợi Bác được khởi đầu từ hơn một thập kỷ trước. Năm 2009, một số hộ dân trên địa bàn xã đã mạnh dạn đưa cây Trà hoa vàng từ rừng về trồng, chăm sóc và từng bước nhân rộng theo hướng sản xuất hàng hóa. Với điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, khí hậu mát mẻ đặc trưng của vùng núi cao, cây Trà hoa vàng sinh trưởng, phát triển tốt, cho chất lượng hoa cao, dần khẳng định giá trị kinh tế vượt trội so với một số cây trồng truyền thống của địa phương.
Tuy nhiên, khi diện tích trồng ngày càng được mở rộng, người dân cũng gặp không ít khó khăn trong khâu bảo quản, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Hoa Trà hoa vàng tươi có thời gian bảo quản ngắn, trong khi việc tiêu thụ chủ yếu dưới dạng nguyên liệu thô khiến giá trị sản phẩm chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, lợi thế sẵn có. Trước yêu cầu phát triển sản xuất theo hướng bền vững, tháng 5/2022, Tổ hợp tác cây dược liệu Lợi Bác được thành lập với 09 thành viên, liên kết sản xuất trên diện tích 3,5 ha Trà hoa vàng.
Sản phẩm Trà hoa vàng Lợi Bác. Ảnh: Kim Ly
Sự ra đời của Tổ hợp tác đã tạo ra bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất liên kết, tập trung. Các thành viên được hướng dẫn áp dụng quy trình chăm sóc, thu hái đồng bộ, đồng thời được hỗ trợ trong khâu chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Đặc biệt, để nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng, tổ hợp tác đã đầu tư để lắp đặt hệ thống sấy lạnh hiện đại. Công nghệ này giúp giữ được màu sắc tự nhiên, hương thơm đặc trưng và các hoạt chất quý trong hoa trà, tạo nền tảng để xây dựng thương hiệu Trà hoa vàng Lợi Bác trên thị trường.
Sự chuyển biến trong tư duy sản xuất đã sớm mang lại những kết quả tích cực. Năm 2023, sản phẩm Trà hoa vàng Lợi Bác được công nhận OCOP 3 sao, tạo tiền đề quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm và từng bước tiếp cận các kênh phân phối lớn. Đến nay, với quy mô vùng nguyên liệu được mở rộng lên 7 ha, Trà hoa vàng đã trở thành nguồn sinh kế quan trọng của nhiều hộ dân địa phương. Nguồn thu nhập ổn định từ cây Trà hoa vàng không chỉ giúp người dân bảo đảm đời sống hằng ngày mà còn tạo điều kiện để tích lũy, tái đầu tư, mở rộng sản xuất, phát triển kinh tế gia đình theo hướng bền vững.
Trong thời gian tới, Tổ hợp tác xác định tiếp tục phát triển Trà hoa vàng theo hướng bền vững, gắn sản xuất hàng hóa với bảo tồn nguồn dược liệu bản địa. Cùng với việc mở rộng vùng nguyên liệu tập trung, thân thiện với môi trường, Tổ hợp tác sẽ đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển các sản phẩm chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng, từng bước nâng tầm thương hiệu Trà hoa vàng Lợi Bác. Qua đó, phấn đấu đưa Trà hoa vàng Lợi Bác trở thành sản phẩm đặc sản tiêu biểu của xứ Lạng, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững./.
Kim Ly
Tổ chức, cá nhân, đối tác muốn tìm hiểu về sản phẩm của Tổ Hợp tác cây dược liệu Lợi Bác, có thể liên hệ qua địa chỉ:
Địa chỉ: Xã Lợi Bác, tỉnh Lạng Sơn
Người đại diện:Ông Triệu Hữu An
Điện doại: 0346.092.686
